این جهش قیمتی در حالی رخ می‌دهد که تنها چند روز تا شب یلدا باقی مانده؛ شبی که برای بسیاری از خانواده‌ها نه فقط یک آیین سنتی، بلکه نمادی از دورهمی و آرامش است. اکنون اما سفره این شب پرخاطره، زیر سایه نگرانی از تأمین برنج، رنگ دیگری به خود گرفته است.

 

پس از حذف ارز ترجیحی، قیمت برنج‌های وارداتی بعضاً به چند برابر رسیده و عرضه قطره‌چکانی، پایان ذخایر تنظیم بازاری و نبود مدیریت پایدار در تأمین این محصول، شرایط را به مرز بحران رسانده است. برنج، به‌عنوان دومین کالای پرمصرف کشور پس از گندم، جایگاه ثابتی در سفره ایرانی دارد؛ با این حال، در سه سال اخیر سرانه مصرف آن کاهش یافته و اکنون تورم تازه، محدودیت مصرف را بیش از پیش تشدید کرده و این کالا را به یکی از مهم‌ترین چالش‌های معیشتی بدل کرده است.

 

در شرایطی که برخی مسئولان وعده می‌دهند ورود محموله‌های جدید می‌تواند بازار را آرام کند، مشاهدات میدانی چیز دیگری می‌گوید: قفسه‌های نیمه‌خالی، قیمت‌های روزانه و نبود برنج‌های محبوب خانوارها؛ چرخه‌ای که با کوچک‌ترین تصمیم مقطعی از تعادل خارج می‌شود.

 

افزایش‌های مکرر قیمت و ناتوانی دستگاه‌های نظارتی در مهار آن، موج گسترده‌ای از انتقاد و بی‌اعتمادی عمومی را به همراه داشته است. بسیاری از فعالان صنفی هشدار می‌دهند که اگر ورود محموله‌های جدید با برنامه‌ریزی دقیق و نظارت مؤثر همراه نباشد، بازار برنج در هفته‌های آینده ممکن است با بحران عمیق‌تری روبه‌رو شود؛ بحرانی که اثر آن تنها اقتصادی نیست، بلکه مستقیماً بر امنیت غذایی خانوارها و آرامش روانی جامعه تأثیر می‌گذارد.

 

حدود ۳۰ تا ۳۵ درصد نیاز سالانه کشور به برنج از مسیر واردات تأمین می‌شود؛ بنابراین حذف یا تغییر سیاست‌های ارزی تأثیر لحظه‌ای و مستقیم بر قیمت بازار دارد.

 

با وجود تولید بالای برنج ایرانی، قیمت بسیار زیاد آن باعث شده بسیاری از خانواده‌ها به برنج خارجی ارزان‌تر وابسته باشند. شوک اخیر دقیقاً همین اقشار را تحت فشار شدید قرار داده است.

 

تجربه سال‌های گذشته نشان می‌دهد هر بار در آستانه مناسبت‌های غذایی مثل یلدا یا ماه رمضان، ناهماهنگی در عرضه برنج می‌تواند بازار را به شدت ملتهب کند.

 

برخی تحلیلگران معتقدند حذف ارز ترجیحی بدون ایجاد سازوکار جایگزین، یک «خلأ سیاستی» ایجاد کرده که اکنون آثار آن در کمبود و افزایش قیمت‌ها دیده می‌شود.

نویسنده خبر::
یلدا شیر نژاد
یلدا شیر نژاد
سردبیر